|
Το χωριό μας, η Άνω Χώρα, είναι πρωτεύουσα του Δήμου Αποδοτίας, με πληθυσμό 404 κατοίκους. Βρίσκεται σε απόσταση 42 χιλιομέτρων από τη Ναύπακτο και σε υψόμετρο 1030 μέτρων (από το πιο ψηλό σημείο μέχρι το πιο χαμηλό υπάρχει μία υψομετρική διαφορά 200 μέτρων).
Η μεγάλη Λομποτινά, όπως ονομαζόταν επί τουρκοκρατίας, είναι χτισμένη αμφιθεατρικά σε μια από τις νοτιοδυτικές βουνοπλαγιές των Βαρδουσίων ορέων, τη Σύρτα και με θέα βόρεια - βορειοανατολικά. Περιστοιχισμένη από ορεινούς όγκους της οροσειράς των Βαρδουσίων, προστατεύεται πολύ καλά από τους αέρηδες και όπως λέγανε οι παλαιότεροι, βρίσκεται σε μία λούμπα! Εξού και Λομποτινά.
Δεξιά και αριστερά από το χωριό και σχεδόν στο ίδιο υψόμετρο των 1.050 μ. βρίσκονται οι λόφοι Λακούλα και Αη Γιώργη. Ο λόφος Λακούλα είναι κατάφυτος από έλατα και καστανιές και εκεί βρίσκονται το Ιατρικό κέντρο, το Δημαρχείο καθώς και ένα ξωκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο. Ο λόφος του Αη Γιώργη βρίσκεται στην είσοδο του χωριού καθώς ερχόμαστε από την Ναύπακτο, σκεπάζεται από έλατα και κέδρους και είναι το μέρος στο οποίο είναι χτισμένο το ξενοδοχείο μας. Στην άκρη του λόφου αυτού είναι και το ομώνυμο ξωκλήσι. Στο μέσο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του χωριού αφιερωμένη στην Αγία Παρασκευή, η κεντρική πλατεία, η αγορά με τα καφενεία της, και το λεωφορείο αντίκα που έκανε το δρομολόγιο Ναύπακτος - Άνω Χώρα τα παλιά τα χρόνια και το φωνάζαμε καρνάβαλο.
Τα παλιά σπίτια στο χωριό είναι χτισμένα από σχιστόλιθο στην πλειονότητά τους και παρουσιάζουν ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον με πολλές επιρροές απ' την αρχιτεκτονική της Ηπείρου. Μπορεί κανείς να προσέξει σε όλα τα παραδοσιακά σπίτια τις τετράρηχτες σκεπές. Δημιουργούσανε ρήση και από τις τέσσερις πλευρές του σπιτιού (όχι μόνο στις δύο). Έτσι καταφέρνανε με μικρή ρήση να φεύγουν τα χιόνια πιο εύκολα. Με το ξύλινο συνάζι που είναι εμφανές σε όλα τα σπίτια, καταφέρνανε να μοιράσουν το βάρος του σπιτιού ομοιόμορφα, ενώ οι ακρογωνιαίοι λίθοι βοηθούσαν στην καλύτερη στήριξη του.
Επειδή η περιοχή μας είναι ορεινή, η κύρια ασχολία των κατοίκων του χωριού πριν τη μεγάλη μετανάστευση της δεκαετίας του '60 ήταν η κτηνοτροφία, γεωργία και οι τέχνες. Η κτηνοτροφία περιλάμβανε κυρίως μεγάλα κοπάδια αιγοπροβάτων και ζώα οικόσιτα για οικιακή χρήση. Η γεωργία περιλάμβανε κυρίως την καλλιέργεια της πατάτας (ή πατάκας στην τοπική διάλεκτο), φασολιών και καλαμποκιού. Επίσης, κάθε οικογένεια είχε ιδιόκτητα δέντρα καστανιές για την συγκομιδή του κάστανου, το οποίο μαζί με την πατάτα, το αντάλλασαν με άλλα είδη πρώτης ανάγκης (λάδι, αλεύρι κ.τ.λ.) που λόγω του υψομέτρου δεν παράγονταν στο χωριό. Στις τέχνες περιλαμβάνονταν κυρίως αυτή του μαραγκού, του χτίστη πέτρας, του λαξευτή πέτρας. Για το λόγο αυτό, όλες οι παραδοσιακές οικίες είναι από πέτρα αριστοτεχνικά χτισμένες. Κατά την θερινή περίοδο, οι "μάστοροι" προσέφεραν τις "υπηρεσίες" τους στην ανοικοδόμηση νέων οικιών στα γύρω χωριά, ενώ το χειμώνα ξεκουράζονταν παρέα με τις οικογένειές τους.
Η Ορεινή Ναυπακτία λόγω της δυσπρόσιτης επιφάνειάς της, έγινε καταφύγιο πολλών κατοίκων σε δύσκολες εποχές για την Ελλάδα. Προκειμένου να αποφύγουν τους εκάστοτε κατακτητές, οι Έλληνες αποτραβιόντουσαν στα χωριά, που ήταν δυσπρόσιτα για τους Τούρκους, τους Γερμανούς και τους Ιταλούς. Μέχρι και τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η γεωργία και η κτηνοτροφία ανθούσε αλλά το χωριό είχε πληθυσμό μερικές χιλιάδες ανθρώπων και οι κάτοικοι γνωρίσανε εποχές με πολύ πείνα. Με τη λήξη του πολέμου, βγήκε διάταγμα από την τότε κυβέρνηση που έδινε δωρεάν εισιτήριο με πλοίο για την Αμερική σε όσους είχανε πληγεί από τους αντάρτες. Και έτσι ξεκίνησε ένα μεταναστευτικό κύμα προς το εξωτερικό και σε συνδυασμό με το ρεύμα της αστυφιλίας, ο πληθυσμός ολόκληρης της Ορεινής Ναυπακτίας συρρικνώθηκε σε τέτοιο επίπεδο, που θα έλεγε κανείς ότι αν δεν υπήρχε τόσο έντονο τουριστικό ενδιαφέρον την τελευταία δεκαετία, σήμερα θα μιλάγαμε για μία νεκρή περιοχή.
Οι εκατοντάδες ζαγάδες (πεζούλες από ξερολιθιές) που συντηρούσαν με την σοδιά τους τούς κατοίκους εγκαταλείφθηκαν και η φύσης εισχώρησε παντού. Τα έλατα κι οι καστανιές κατακάλυψαν τα πάντα και καθώς καινούργιες καστανούλες και ελατάκια φύτρωναν κάθε χρόνο, έδεσαν όλα αυτά μεταξύ τους κι έκλεισαν όλα τα περάσματα. Όλα τα μονοπάτια που ένωναν τότε τα χωριά έσβησαν από το χάρτη.
Πριν από 18 χρόνια, ανοίξαμε το ξενοδοχείο Crystal Mountain, σε μία προσπάθεια να δώσουμε μία πνοή στο σχεδόν ερειπωμένο χωριό μας. Με την πολύτιμη υποστήριξη του δήμου καταφέραμε να ανάγουμε την Άνω Χώρα και την ευρύτερη περιοχή ως ακόμα ένα ορεινό προορισμό διακοπών στην Ελλάδα, την Ορεινή Ναυπακτία. Μαζί με το τουριστικό ενδιαφέρον που δημιουργήσαμε, επέστρεψαν και πολλοί άνθρωποι τα τελευταία χρόνια, αναπαλαιώνοντας τα σπίτια τους και ανοίγοντας καφενεία και ταβέρνες.
|